پایگاه اطلاع رسانی بانوی بلوچ

۱۴۰۱-۰۲-۱۸

کپرو گدام

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در facebook

معماری ناشناخته در بلوچستان

قوم بلوچ به عنوان یکی از بزرگ‌ترین اقوام ایران هم‌چنین در کشورهای پاکستان و افغانستان و حاشیه خلیج‌فارس دارای جمیعت چشمگیر بوده وبِه زبان بلوچی به عنوان یکی از زبان‌های زیرشاخه هندواروپائی تکلم می‌کنند.

از گذشت های تاریخی می‌توان به آثار و نشان‌های اعصار شکار، شبانی وکشاورزی در بلوچستان اشاره کرد وسکونتگاه های این دوره‌های مهم در تاریخ بشر را در بلوچستان یافت.

غارهای کشف شده با اثاری از سکونت ادمیان در بلوچستان خود گواهی براین امر است که با دست کندهای که نمونه‌های ان را می‌توان در تمین، ایرانشهر، خاش و از دزک تا دهک در سراوان مشاهده کرد سکونت ادمی را در بلوچستان به تصویر می‌کشد

طبیعت زندگانی در پهنه جغرافیائی با سختی‌های فراوان زندگانی سبب شده است همواره زندگی گروهی داشته باشد و در اجرای کمترین‌های زندگی نیز، نیازمند پشتیبانی و مساعدت دیگران گردد ازاین‌رو در کنار آداب‌ورسوم فراوانی که هم زاد با این قوم دلاور و بی‌باک است تهیه مسکن ارزان ومناسب وسازگار با ویژگی‌های جغرافیائی همواره مورد توجه بوده است به طوری که با استفاده از مصالح بومی ودر دسرس واسان مسکن خودرا تهیه تا در فصل گرما وسرما ودر مهاجرت‌ها واسکان موقت بتوان به اسانی ان را تهیه واستفاده نمود

با این حال در دوره‌های بعدی نمود سکونت ادمی در دو معماری کپر وخشت جلوه‌های خاصی بخشیده است که همچنان تداوم دارد که نمونه‌های ان را می‌توان در محل سکونت، مسجد ومدرسه یافت که به دوصورت کپری وخشتی وجود دارند

کپر

ساده‌ترین ودر عین حال مطمئن‌ترین سکونتگاه بلوچ می‌باشد از مصالح بومی همچون شاخه درخت خرما بنام کرز وبرگ درختان داز که به وفور در مسیل‌های آبرفتی یافت می‌شود ساخته می شودوبه تناسب نوع کاربرد ابعاد مختلفی دارد ودر مقابل باد وباران مقاوم وازماندگاری برخوردار بوده ولی پس از هر چند سالی نیاز به بازسازی دارد وبرخلاف گدام در کوچ قابلیت جابجائی ندارد وبیشتر از ان به سکونتگاه روستائی یاد می‌شود که نیاز به جابجائی نداشته باشد نوع ساختان نیز در مناطق مختلف بلوچستان دارای تغییراتی می‌باشد به کپر در برخی از لهجه‌های زبان بلوچی لوگ نیز گفته می‌شود وانواع مختلفی داردکه بخشی از انها را استاد عطا شاد در کتاب بلوچی نامه معرفی کرده است

کپر نوعی مسکن روستائی است که روستائیان بلوچ با استفاده از مصالح بومی وبوِیژه کرز (چوب برگ درخت خرما) وچیلک (نوعی طناب حصیری بافته شده از برگ درخت داز) وحصیر (نوعی زیر انداز بافته شده از برگ درختان داز) ان را به صورت مستظیل شکل احداث می‌کنند که در ابتدا شاخه‌های درخت خرما را به صورت خمیده با هم مهار می‌نمایند وسپس برروی انها را با حصیر می‌پوشانند وبه این ترتیب نوعی سایبان ومسکن تهیه می‌شود هم چنین کپر انواع مختلفی دارد که بستگی به شرایط نوع استفاده وزمان بهره برداریان را احداث می‌کنند

امروزه نیز با وجود منازل ساختمانی وآپارتمانی کپر جایگاه خود را باریافته وبرای تنوع نیز شده بلوچ‌ها در منازل ویلائی وباغ ها وحتی پشت بام ساختمان‌ها به ساخت کپر می‌پردازند

گدام:

گدام نیز نوعی مسکن روستائی است که از پشم بز بافته می‌شود وبا کپر فرق دارد حنی از ان پس از دستکند می‌توان به عنوان نخستین مسکن بلوچ یاد کرد که در برخی از لهجه‌های زبان بلوچی گدان، پلاس نیز گفته می‌شود وبا توجه به شرایط زندگانی بلوچ‌ها وکوچ از سردسیر به گرمسیر در هامین که همان فصل برداشت خرما می‌باشد به راحتی قابل چابجائی ونصب از یک مکان به مکان دیگر است برخی از مهاجرت دیگر نیز ناشی ازبدست آوردن مرتع مناسب برای دام واب دسرسی صورت می‌گیرد که در این حالت کوچ نیز نیاز به جابچای گدام وجود دارد.

گدام بیشتر درمناطق شمالی که دامداری رواج بیشتری دارد کاربرد دارد ولی کپر در مناطق روستائی رواج دارد.

منبع: معماری ناشناخته در بلوچستان –  محمد صدیق دهواری

آذرکیش

۷۸۶

 

 

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در facebook
انتهای پیام/

دیدگاه های ارسال شده توسط شما ، پس از تایید مدیر سایت یا دبیر بخش خبری در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت باشد منتشر نخواهد شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *